satreparatie

De regionale omroepen, die vanaf november op Astra-1 (19.2 Oost) te zien zijn, verhuizen per 1.9.2007 naar de Astra-3 op 23.5 Oost, zal de schotelbezitter zijn installatie moeten aanpassen om beide posities te kunnen ontvangen. Om beide posities met een vast uitgerichte schotel te kunnen ontvangen, volstaat het uitwisselen van de LNB voor een monblock. Kies echter wel voor het juiste model!

Monoblock LNB’s bieden ontvangst van twee satellieten in één, vast uitgerichte schotel. Ten einde de daarbij optredende signaalverliezen te compenseren, dient een iets groter model schotel te worden gebruikt. In een monoblock is een tweeweg antenneschakelaar opgenomen, die doorgaans werkt volgens het DiSEqC-protocol. Daardoor zijn ze niet bruikbaar bij de SECA-boxen van CanalDigitaal.

In een monoblock zijn twee LNB’s vast met elkaar verbonden. Daardoor is een monoblock alleen te gebruiken voor de satellieten waarvoor hij is ontworpen en dat bovendien alleen in een specifiek gebied. Monoblock LNB’s voor Astra 1 en Hot Bird zijn niet te gebruiken voor Astra 1 en Astra 3. Veel monoblocks voor Astra 1 en Hot Bird zijn bovendien ontworpen voor gebruik in Italie.

Op 23.5 Oost hangen momenteel de (oude) Astra 1D en de in 2002 gelanceerde Astra 3A. Beide bieden in Centraal Europa – en dus in de Benelux – ontvangst met schotels vanaf zo’n 55 cm. Vanwege de geringe orbitale afstand van slechts 4,3 graden en de verliezen die bij gebruik van monoblocks en Multi feeds optreden is een 85 cm model aan te bevelen. Blauw de Astra 1D en oranje de Astra 3A met een monoblock in een 85 cm schotel.

Een tweede satelliet ontvangen met een extra LNB in de vast opgestelde schotel lijkt zo simpel, zeker als die twee LNB’s in een behuizing zitten, compleet met geïntegreerde antenneschakelaar. Voor een juist hebruik is echter enig inzicht in de techniek geen overbodige luxe.

Bij dual feed opstellingen kan naar keuze een LNB in het hoofdbrandpunt worden gemonteerd en de andere in een subbrandpunt of beide LNB’s aan weerszijden van het hoofdbrandpunt.

De eerste aanpak is de aangewezen weg als de extra satelliet een relatief sterk signaal afgeeft en/of de eerste satelliet de meest bekeken programma’s doorgeeft. De LNB in het echte brandpunt heeft daar de minste last van. Astra 3 heeft niet alleen Astra 1 als buurman, maar ook de slechts 3,2 graden verwijderde Arabsat op 26 graden oost. Aangezien het daarbij gaat om een concurrerende exploitant heeft men hetexacte frequentiegebruik daarvan niet in de hand.

Wordt de LNB voor Astra 1 in het hoofdbrandpunt gezet, dan moet u alleen Monoblock draaiden om z’n as om het verschil in elevatie tussen de twee satellieten af te regelen? Inderdaad, daardoor is er geen mogelijkheid meer de cross polarisatie te optimaliseren!
Overigens staat het de koper vrij zich hier niets van aan te trekken en de Monoblock zo te monteren dat de LNB voor Astra 1 in het “echte”brandpunt staat. (Canaldigitaal DOU LNB)

Een tweede manier van monteren van Multifeed en monoblocks is het iets naast het hoofdbrandpunt plaatsen van beide LNB’s. Vooral bij ontvangst van twee ongeveer even sterke satellieten levert dit goede resultaten op. In het geval van Astra 1 en Hot Bird zo dit voor beide een verlies van slechts 1 dB opleveren. De Visiosat BiSat voor 2 satellieten is hier een voorbeeld van en deze schotel is met z’n 70 cm dan ook amper groter dan een 60 cm model.

Doordat bij grotere schotels de brandpunten wat verder van de schotel staan, is er voldoende fysieke ruimte om de LNB’s te monteren. Dit is vooral van belang bij opstellingen voor satellieten die relatief dicht bij elkaar hangen.

Terwijl het signaal van de hoofdsatelliet Astra 3 bij een correct uitgerichte schotel netijs in het brandpunt terecht komt, wordt het signaal van Astra 1 satelliet onder een hoek gegeven naar een punt naast het hoofd brandpunt. Hiervoor heeft de parabolische reflector echter niet te optimale vorm en daarom zijn deze zogenaamde subbrandpunten zijn minder nauwkeurig gedefinieerd en treden signaalverliezen op (figuur 1 en figuur 2).

De azimut is bij dual/multifeed opstellingen in te stellen door het verdraaien van de schotel, net als bij opstellingen met één LNB (figuur 2 en figuur 3).

Verschillen in elevatie tussen twee satellieten zijn bij een dual-feed opstelling te compenseren door de tweede LNB iets hoger of lager te monteren. In LNB-houders voor Multi-focus schotels als de BiSatellite zijn de LNB’s door om altijd verstelbar. Daarnaast is elke LNB individueel om z’n as te draaien
(figuur 3).

Maar hoe moet dat nou met de monoblock? Die draaiden we toch al om z’n as om het verschil in elevatie tussen de twee satellieten af te regelen? Inderdaad, daardoor is er geen mogelijkheid meer de cross polarisatie te optimaliseren!

Verschilen in elevatie zijn met een monoblock af te regelen door de hele unit te verdraaien in de feedarm van de schotel.
(figuur 4)

De monoblock voor Astra 1 en Astra 3 in Centraal Europa in de schotel moeten worden gemonteerd. Duidelijk is te zin dat de in deze regionen geringere elevatie van Astra 3 gecompenseerd wordt door de hele uint iets om zijn as te draaien, waardoor de Astra 3 LNB iets hoger in de schotel komt te zitten. Dat de polarisatievlakken van de twee LNB’s toch netjes horizontal en verticaal liggen (voor Centraal Europa) komt doordat de ontwerpers beide LNB’s een polarisatie offset van enkele graden geven.
Astra 1 is DiSEqC A (1) en Astra 3 is DiSEqC B (2).

Het afregelen

Geostationaire satellieten lijken voor een waarnemer op het noordelijke of zuidelijke halfrond in een soort zonnebaan te staan. Bij het monteren en afregelen van een dual-feed opstelling in een vast opgestelde schotel zijn, net als bij het uitrichten van een vaste schotel voor één satelliet, drie parameters van belang: azimut, elevatie en polarisatievlak. Echter, doordat bij de dual-feed opstelling de schotel vast staat, vindt de afregeling van de ontvangst van de extra satelliet plaats door het correct positioneren van de extra LNB.